GMO - Genetik jihatdan o‘zgartirilgan organizm
Genetik jihatdan o‘zgartirilgan organizm — GJO (genetically modified organism, GMO) — organizm, uning genotipi gen muhandisligi (g...
Organik kimyo
📅 Kimyo va ilm-fan portali
Kimyo haqida blog
Toifa: Organik kimyo
67 ta maqola
Birikmalar, Organik kimyo
Aldegidlar, ketonlar va karboksil kislotalar nima?
Aldegidlar , ketonlar va karboksil kislotalar tarkibida uglerod hamda kislorod atomlari orasidagi qo‘sh bog‘ mavjud bo‘lgan karbon...
Birikmalar, Organik kimyo
SPIRTLAR, FENOLLAR VA EFIRLARNING TASNIFI
Spirtlar , fenollar va efirlar organik birikmalar sinflari bo‘lib, ular sanoatning ko‘plab tarmoqlarida hamda maishiy maqsadlarda ...
kimyo, Organik kimyo
Bitum: Tarkibi, Ishlab chiqarilishi, Qo‘llanilishi
Bitum , ba‘zan asfalt deb ham ataladigan, yuqori yopishqoqlik xususiyatlari bilan ajralib turadigan murakkab uglevodorodlar aralas...
Nazariy, Organik kimyo
Neft: Kimyoviy Tarkibi, Ishlab Chiqarilishi va Global Iqtisodiyoti
Neft (lotincha: petroleum , yunoncha: petra — tosh va oleum — yog‘) — tabiiy yoqilg‘i resursi bo‘lib, yer qobig‘ida organik moddal...
Organik kimyo
Tabiiy Gaz haqida
Tabiiy gaz – Yer qa'rida millionlab yillar davomida organik moddalarning kislorodsiz sharoitda parchalanishidan hosil bo'lgan, aso...
Birikmalar, Organik kimyo
Antratsen haqida malumot
Antratsen , ko‘mirning eng yuqori sifatli turi sifatida tanilgan, organik moddalardan t ashkil topgan qattiq yoqilg‘i hisoblanadi....
Birikmalar, Organik kimyo
Naftalin haqida va Kimyoviy Xususiyatlari
Naftalin (C₁₀H₈) organik birikma sifatida politsiklik aromatik uglevodorodlar (PAU) sinfiga kiradi va ikkita benzol halqasidan tas...
Birikmalar, Organik kimyo
Toluol haqida malumot
Toluol (C₆H₅CH₃), shuningdek, toluen deb ham ataladi, aromatik uglevodorodlar sinfiga kiruvchi organik birikma hisoblanadi. U benz...
Birikmalar, Organik kimyo
Benzol: Kimyoviy Xossalari va Ilmiy Ahamiyati
Benzol (C₆H₆) organik kimyo sohasidagi eng muhim birikmalardan biri sanaladi. U aromat birikmalar sinfining asosiy vakili bo‘lib, ...
Birikmalar, Organik kimyo
Rezina haqida malumot
Rezina (lotincha "resina" – "qatron") tabiiy yoki sintetik organik birikma bo‘lib, odatda yuqori molekulyar og‘irlikka ega polimer...
Birikmalar, Organik kimyo
Kauchuk nima: Kimyoviy tarkibi va tuzilishi
Kauchuk – zamonaviy sanoat va kundalik hayotda keng qo‘llaniladigan muhim materiallardan biri bo‘lib, uning elastikligi, mustahkam...
Nazariy, Organik kimyo
Insektitsidlar: turlari, foydalanish sohalari va atrof-muhitga ta'siri
Pestitsidlar qishloq xo'jaligida va kundalik hayotda keng qo'llaniladigan kimyoviy moddalardir. O‘simliklarni zararli hasharotlard...
Organik kimyo
Tibbiyotda qo‘llaniluvchi polimer moddalar
70-yillaming o'rtalaridan hozirgi kungacha fanning yangi sohasi — kimyo , biologiya va tibbiyot fanlari mushtarakligida vujudga ke...
Organik kimyo
Grinyar reaksiyasi – Magniyorganik birikmalar
Magniy-organik birikmalar Grinyar reaksiyasi bo‘yicha galoid alkillaming suvsiz efirdagi eritmasiga Mg metali qo‘shib olinad: RX +...
Organik kimyo
Yuqori molekulyar birikmalar klassifikatsiyasi
Polimer moddalami klassifikatsiyalashda ular asosiy zanjirining tarkibigako'ra, quyidagi uch gruppaga bo'linadi: Karbozanjirli pol...
Organik kimyo
Polikondensatlanish reaksiyalari
Polimer moddalar olishda ayrim kichik molekulyar massali uchuvchan moddalar, masalan, suv , ammiak , HCl ajralib chiqishi natijasi...
Organik kimyo
Sopolimerlanish reaksiyalari
Sopolimerlanish reaksiyalari muhim xossalarga ega bo'lgan yangi polimer moddalar olish uchun imkoniyat beradi. Polimerlanish reak...
Organik kimyo
Polimerlanish reaksiyasi va uning mexanizmi
Polimerlanish reaksiyasi va uning mexanizmi Yuqori molekulyar birikmalarga murakkab kimyoviy tuzilishga ega bo'lgan va molekulyar ...
Organik kimyo
Yuqori molekulali birikmalar Polimerlar
To‘yinmagan organik birikmaning molekulasiga bir yoki bir necha xuddi shunday molekulalar birikishi natijasida tarkibi о‘zgarmagan...
Organik kimyo
Nuklein kislotalar DNK va RNK
Nuklein kislotalar XX asrning 50-yillarigacha tirik organizmlarda boradigan barcha biokimyoviy jarayonlar faqat oqsillar ishtiroki...
Organik kimyo
Geterosiklik birikmalar kimyosi
Tarkibida uglerod atomlaridan tashqari boshqa element (getero) atomlari saqlagari halqasimon tuzilishli moddalarga geterotsiklik b...
Organik kimyo
Oqsillarni aniqlovchi sifat reaksiyalari
Biuret reaksiyasi : idishdagi oqsil eritmasiga 10% li ishqor eritmasidan 1-2 ml qo’shib, ustiga 2% li CuSO 4 eritmasidan tomchilat...
Organik kimyo
Oqsillarning xossalari va denaturatsiyasi
Oqsillarning fizik xossalari Oqsillar oddiy sharoitda suyuq (quyuq) — (tuxum oqsili, qon, silliq pardali sut oqsili, fermentlar) v...
Organik kimyo
Oqsillar va ularning tuzilishi
Oqsillar Organik moddalar ichida shunday birikmalar ham borki, ular tarkibi, tuzilishi, xossalari jihatidan biror organik modda si...
Organik kimyo
Aminokislotalar va ularning xossalari
Molekulasi uglevodorod radikaliga birikkan amino — NH 2 va karboksil — COOH gruppalaridan tarkib topgan organik moddalar aminokisl...
Organik kimyo
Aromatik aminlar — Anilin haqida
Aromatik aminlarning eng ko‘p ishlatiladigan va o'rganilgan vakili anilin yoki aminobenzoldir—C 6 H 5 NH 2 . Anilin o‘ziga xos hid...
Organik kimyo
Aminlar haqida malumot
Aminlarning umumiy formulasi Ammiak molekulasidagi bir yoki undan ortiq vodorod atomlarining uglevodorod radikallariga almashinuvi...
Organik kimyo
Nitrobirikmalar azotli organik moddalar
Azot atomi bevosita uglerod atomi bilan bog‘langan nitrogruppa — NO 2 tutgan organik moddalar nitrobirikmalar deyiladi. Ularni ugl...
Organik kimyo
Sellyuloza va Atsetat tola haqida
Sellyuloza (kletchatka) (—C 6 H 10 O 5 —) n tarkibga to'g'ri kelib, kraxmalning izomeri hisoblanadi va o'simlikhujayra qobiqlarini...
Organik kimyo
Polisaxaridlar –Kraxmal haqida
Polisaxaridlar Gidrolizlanganda molekulasi kо'p sonli monosaxaridlar molekulalariga bo'linadigan moddalar polisaxaridlar deyiladi....
Organik kimyo
Disaxaridlar – Saxaroza haqida
Suvli eritmada gidrolizlanganda bir molekulasidan ikki molekula monosaxarid hosil bo ‘ladigan saxaridlar disaxaridlar deyiladi. Ta...
Birikmalar, Organik kimyo
Glyukoza va Fruktoza haqida
Tabiatda uchrashi Glyukoza — C 6 H 12 O 6 eng ko‘p tarqalgan va о'rganilgan 6 a’zoli saxarid bo'lib, geksoza (furanoza) lar qatori...
Organik kimyo
Uglevodlar — Monosaxaridlar haqida
Uglevodlar Tarkibi uglerod va suvdan iborat bo'lib, C n (H 2 O) m umumiy formulaga mos keluvchi organik moddalar uglevodlar deyila...
Organik kimyo
Murakkab efirlar – Yog‘lar
Murakkab efirlar Murakkab efirlar karbon kislotalarda gidroksil ( -OH ) ga - OR bog'lash orqali olinadi. Murakkab efirlarning IUPA...
Organik kimyo
Karbon kislotalar yoki organik kislotalar
Karbon kislotalar - tarkibida karboksil guruhi bo'lgan organik kislotalar. Karbon kislotalarning fizik-kimyoviy xossalarini belgil...
Organik kimyo
Aldegidlar va ketonlar – Karbonil birikmalar
Karbonil birikmalar Aldegidlar va ketonlar ko'plab tirik organizlarda uchraydigan birikmalar bo'lib, ko'pincha o'ziga xos hidga eg...
Organik kimyo
Oddiy efirlar – dietil efir
Efirlar 1800-yillarda tibbiyotda anestetik sifatida ishlatilgan (1-rasm). Efirlar kislorod atomiga alkil yoki fenil guruhlarini bi...
Organik kimyo
Spirtlar – kislorodli organik birikmalar
Alkogol - OH guruhi to'g'ridan-to'g'ri uglerod atomiga bog'langan organik birikmalarning umumiy nomi. Umumiy formulasi C n H 2n + ...
Organik kimyo
Aromatik uglevodorodlar – Benzol
" Aromatik " so'zi tom ma'noda "xushbo'y" degan ma'noni anglatadi. Aromatik birikmalar benzol va kimyoviy shakl jihatidan benzolga...
Organik kimyo
Dienlar – ikkita qo'shli uglevodorodlar
Dienlarning tuzilishi va nomlanishi Molekulasi tarkibida ikkita qoʻsh bog' boʻlgan dien uglevodorodlari C 2 H 2n-2 (n≥3) umumiy fo...
Organik kimyo
Alkinlarning fizikaviy va kimyoviy xossalari
Alkinlarning dastlabki vakillari (C 2 -C 4 ) gazlar, C 5 dan boshlab suyuqlik, C 16 dan keyingilari qattiq moddalardir. Alkinlarni...
Organik kimyo
Alkenlarning vakillari va ularning ishlatilishi
Alkenlar organik sintezning muhim xom ashyolaridan biri hisoblanadi. Etilen C 2 H 4 rangsiz, hidsiz gaz, suvda kam eriydi. U polie...
Organik kimyo
Alkinlar – uch bog'li uglevodorodlar
Alkinler (atsetilen uglevodorodlar ) - uglerod atomlari o'rtasida bir uchlik bog'lanishni o'z ichiga olgan asiklik to'yinmagan ugl...
Organik kimyo
Alkenlarning kimyoviy xossalari
Alkenlar reaksion qobiliyati yuqori birikmalardir. Ularning reaksiyalari asosan C=C qo'sh bogʻi (funksional guruh) boʻyicha boradi...
Organik kimyo
Alkenlarning fizikaviy xususiyatlari
Alkenlarning erish va qaynash temperaturalari asosiy uglerod zanjirining molekulyar og'irligi va uzunligi ortishi bilan ortadi. Od...
Organik kimyo
Organik birikmalarning gibridlanishi
Energiyalari oʻzaro yaqin boʻlgan atom orbitallari bir-biri bilan ta'sirlashib, shakl va energiyalari bir xil boʻlgan gibrid orbit...
Organik kimyo
Alkenlar – to'yinmagan uglevodorodlar
Alkenlar ( olefinlar , etilen uglevodorodlar ) uglerod atomlari o'rtasida bitta qo'sh bog'lanishni o'z ichiga olgan asiklik to'yin...
Organik kimyo
Sikloalkanlar haqida malumot
Sikloalkanlar Sikloalkan ( shuningdek, polimetilen uglevodorodlar, naftenlar, siklanlar yoki s...
Nazariy, Organik kimyo
Organik birikma tarkibidagi uglerod atomining oksidlanish darajasi
Organik birikma tarkibidagi uglerod atomining oksidlanish darajasi Organik birikma tarkibidagi uglerod atomining oksidlanish daraj...
Organik kimyo
Organik kimyo tushunchalari lug'ati
Organik kimyo tushunchalari lug'ati O’zbekcha Русский English ajratish разделение separation ajratib olish извлечение isolation al...
Nazariy, Organik kimyo
Erituvchilar — organik erituvchilar
Erituvchilar Erituvchilar individual kimyoviy birikmalar yoki ularning aralashmasi boʻlib, turli moddalarni eritish xususiyatiga e...
Nazariy, Organik kimyo
Alkanlarning fizikaviy xossalari
Alkanlarning fizikaviy xossalari Moddalarning fizik xossalari ham ularning tarkibi va tuzilishiga bogʻliq. Alkanlarning dastlabki ...
Organik kimyo
Alkanlarning olinishi va ishlatilishi
Alkanlarning olinishi Alkanlarning (shuningdek, boshqa uglevodorodlar kabi) asosiy manbai neft va tabiiy gaz ...
Nazariy, Organik kimyo
Alkanlarning fizik va kimyoviy xossalari
Fizik xususiyatlar Erish va qaynash temperaturalari asosiy uglerod zanjirining molekulyar og'irligi va uzunligi ortishi bilan orta...
Birikmalar, Organik kimyo
Alkanlar haqida malumotlar
Alkanlarning umumiy formulasi Alkanlar ( parafinlar , shuningdek to'yingan yoki to'yingan uglevodorodlar ) chiziqli yoki tarmoqlan...
Nazariy, Organik kimyo
Organik birikmalar nomenklaturasi - IUPAC
IUPAC nomenklaturasi nima? IUPAC organik birikmalar nomenklaturasi Xalqaro nazariy va amaliy kimyo ittifoqining tavsiyasiga binoan...
Nazariy, Organik kimyo
Funksional guruhlar haqida
Organik kimyo sohasidagi funksional guruhlar - bu ma'lum molekulalarga biriktirilgan atomlar yoki atomlar guruhlari o'rnini bosuvc...
Nazariy, Organik kimyo
Organik erituvchilar haqida
Organik erituvchilar nima? Organik erituvchilar har bir kishi kundalik faoliyatining aksariyat qismida dezinfektsiyalashdan tortib...
Nazariy, Organik kimyo
Organik reaksiyalar turlari
Organik reaktsiyalar - bu organik birikmala r (tarkibida uglerod bo'lgan kimyoviy birikmalar) tomonidan sodir bo'ladigan kimyoviy ...
Nazariy, Organik kimyo
Izomeriya va ularning turlari
Izomeriya nima? Izomeriya - bu bir nechta birikmalar bir xil kimyoviy formulaga ega, ammo kimyoviy tuzilishlari har xil bo'lgan ho...
Nazariy, Organik kimyo
Markovnikov qoidasi haqida tushuncha
Markovnikov qoidasi ba'zi kimyoviy qo'shilish reaktsiyalarining natijasini tasvirlash uchun ishlatilishi mumkin. Rus kimyogari Vla...
Nazariy, Organik kimyo
Sis va Trans izomerlari o'rtasidagi farq
Sis va Trans izomerlar nima Kimyoda izomerlarni o'rganayotganimizda biz har xil turdagi izomerlarni uchratamiz. Ular asosan ikki g...
Nazariy, Organik kimyo
Elektrofil va nukleofil o'rtasidagi farq
Elektrofil va nukleofil o'rtasidagi farq Elektrofil va nukleofil yangi kimyoviy bog'lanish hosil qilish uchun elektronlarni ...
Nazariy, Organik kimyo
Organik moddalarni tozalash usullari
Organik moddalarni ajratish va tozalash usullari Organik moddalar bilan insoniyat qadimdan bevosita aloqada bo‘lib kelganligi tufa...
Nazariy, Organik kimyo
Organik birikmalar - Organik birikmalarning tasnifi
Organik birikmalar nima? Molekulasida uglerod bo'lgan qattiq, suyuq yoki gazsimon birikmalar organik birikmalar deb ataladi. Ko'p ...
Nazariy, Organik kimyo
Organik kimyo haqida malumot
Organik kimyo nima? Organik kimyo - organik birikmalarni (kovalent bog'langan uglerod atomlarini o'z ichiga olgan biri...