Eruvchanlik jadvali va formulasi

Eruvchanlik formulasi
Moddalarning har qanday erituvchida erish qobiliyatiga eruvchanlik deyiladi.
Har bir moddaning o'ziga xos erish qobiliyati bor va u ma'lum chegaraga ega. Moddalarning suvda erish qobiliyatiga ko'ra ular quyidagilarga bo'linadi.
⚫ amalda erimaydigan (kumush xlorid -0,0015g/l);
⚫oz eriydigan (gips-2g/l);
⚫ yaxshi eriydigan (shakar-2000g/).
Kislota, asos va tuzlarning eruvchanligini kimyo darsligidagi eruvchanlik jadvali yordamida aniqlash mumkin. Haroratning oshishi bilan ko'pchilik qattiq moddalarning (gips, ohak va boshqalardan tashqari) eruvchanligi ortadi.
Ayni moddaning ma’lum temperaturada 100 g erituvchida erib, to‘yingan eritma hosil qiladigan massasi uning eruvchanlik koeffitsiyenti (yoki eruvchanligi) deb ataladi.
Eruvchanlik formulasi quydagicha ifodalanadi:

EK – eruvchanlik koeffitsiyenti
mM – erigan moddaning massasi
m(H2O) – erituvchining massasi
Eruvchanlik jadvali
Bu yerda:
- Р – modda suvda juda yaxshi eriydi (>1 g 100 g suvda),
- М – modda suvda oz eriydi (0,001–1 g 100 g suvda),
- Н – modda amalda suvda erimaydi (<0,001 g 100 g suvda),
- Г – modda kuchli gidrolizga uchraydi,
- – – bunday modda mavjud emas,
- АсО– –astat-ioni СН3СОО–.
| Ion | H+ | Li+ | K+ | Na+ | NH4+ | Mg2+ | Ca2+ | Ba2+ | Sr2+ | Al3+ | Cr3+ | Fe2+ | Fe3+ | Zn2+ | Ag+ | Pb2+ | Cu2+ | Hg+ | Hg2+ | Mn2+ | Sn2+ | Ni2+ | Со2+ |
| OH– | Р | P | Р | Р | Н | М | Р | М | Н | Н | Н | Н | Н | – | М | Н | – | – | Н | Н | М | Н | |
| F– | Р | М | Р | Р | Р | М | Н | М | М | М | Р | М | М | Р | Р | М | Р | Г | Г | Р | Р | Р | Р |
| Cl– | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | М | Р | Р | Р | Н | М | Р | Н | Р | Р | Г | Р | Р |
| Br– | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Н | М | Р | Н | М | Р | Г | Р | Р |
| I– | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | – | Р | Н | М | – | Н | М | Р | М | Р | Р |
| S2– | Р | Р | Р | Р | Р | Г | Г | Р | Н | Г | Г | Н | Г | Н | Н | Н | Н | – | Н | М | Н | Н | М |
| SO32– | Р | Р | Р | Р | Р | Н | Н | Н | Н | – | – | Г | – | Н | Н | Н | – | – | Н | Н | – | Н | Н |
| SO42– | Р | Р | Р | Р | Р | Р | М | Н | М | Р | Р | Р | Р | Р | М | М | Р | М | Г | Р | Г | Р | Р |
| PO43– | Р | М | Р | Р | Г | Н | Н | Н | Н | Н | Н | Н | Н | Н | Н | Н | М | Н | Н | Н | Н | Н | Н |
| CO32– | Р | Р | Р | Р | Р | М | Н | Н | М | – | – | Н | – | Н | М | Н | Г | Н | – | Н | – | Н | Н |
| SiO32– | Н | Н | Р | Р | – | Г | Н | Н | Н | Г | Г | Г | Г | Г | – | Г | Г | – | – | Г | Г | Г | Г |
| NO3– | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Г | Р | Р | Р | Р | Р |
| AcO– | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Г | Р | Р | Г | Р | Р | Р | Р | М | Р | Р | Р | Р | Р |
| CrO42– | Р | Р | Р | Р | Р | Р | М | Н | М | Г | Г | Г | Г | Н | Н | Н | Н | Н | Н | Н | Г | Н | Н |
| ClO4– | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р | Р |