Suvning qattiqligi va uni yumshatish usullari

Suv barcha tirik organizmlar, jumladan inson hayoti uchun eng zarur modda hisoblanadi. Tabiiy suvda har doim har xil tuzlar erigan holda boʻladi. Ularning miqdori qor, yomgʻir suvlarida kam boʻladi, dengiz va okean suvlarida uning miqdori koʻp boʻladi. Tabiiy suvlarning tarkibida magniy, kalsiy, xloridlari, sulfatlari, gidrokarbonatlari va boshqa qoʻshimchalar boʻladi. Tarkibida ana shu moddalarning miqdoriga qarab suvni: vaqtinchalik qattiqqa ega boʻlgan suv, doimiy qattiqlikka ega boʻlgan suv, kalsiyli qattiqlik, magniyli qattiqlik, umumiy qattiqlikka ega boʻlgan suvlarga ajraladi. Vaqtinchalik qattiqlikka ega boʻlgan suvni yumshatish mumkin.

• Suvni qaynatish yoʻli bilan vaqtinchalik qattiqlik yoʻqotiladi.

Ca(HCO₃)₂→CaCO₃+H₂O+CO₂;

Mg(HCO₃)₂→MgCO₃+CO₂+H₂O;

• Ohakli suv qoʻshib.

Ca(HCO₃)₂ + Ca(OH)₂ → 2CaCO₃ + H₂O

Mg(HCO₃)₂ → MgCO₃*CaCO₃ + 2 H₂O

• Ishqor ta’sir ettirib.

Ca(HCO₃)₂ + 2NaOH = CaCO₃ + 2Na₂CO₃ + 2H₂O

Mg(HCO₃)₂ + 2NaOH = MgCO₃ + Na₂CO₃ + 2H₂O

• Soda qoʻshib ionlar choʻktiriladi.

Ca(HCO₃)₂ + Na₂CO₃ = CaCO₃ + 2NaHCO₃

Mg(HCO₃)₂ + Na₂CO₃ = MgCO₃ + 2NaHCO₃

• Doimiy qattiqlikka ega boʻlgan suvga natriy fosfat qoʻshish yoʻli bilan qattiqlik yoʻqotiladi.

CaSO₄ + Na₂CO₃ = CaCO₃ + Na₂SO₄

3MgSO₄ + 2Na₃PO₄ = 3Na₂SO₄ + Mg₃(PO₄)₂

• Sanoatda suvning qattaqligini yoʻqotish uchun ion almashinuv usuli qoʻllaniladi. Kationitlar-suvda erimaydigan, tarkibida tashqi muhit kationlarga almashina oluvchi, harakatchan kationlar tutadigan qattiq modalardir. Anionitlar – suvda erimaydigan, tarkibida tashqi muhit anionlariga almashina oluvchi, harakatchan anionlar tutgan qattiq moddalar. Kationitli kolonkadan oʻtkazilgan suvning tarkibidagi kalsiy va magniy ionlari natriy ionlariga almashib, kolonkada qoladi va natriy ionlari suvga oʻtadi.

Na₂R + Ca ⁺² → 2Na⁺ + CaR

Kationitlarda R-murakkab tuzilishga ega organik radikal. Kationitlar suvni kalsiy va magniy ionlaridan tozalashga yordam bersa, anionlarni chiqarish uchun anionitlar qoʻllaniladi.