Ishqorlar
Ishqorlar haqida malumot
Ishqorlar — bu ishqoriy, ishqoriy yer metallar va boshqa elementlarning(masalan, talliy) gidroksidlaridir. Ishqorlar suvda yaxshi eruvchanlikga ega bo'ladi. Ishqorlar dissatsiyalanganda anion sifatida OH− va kation sifatida metall hosil qiladi.
Ishqorlar davriy tizimning IA va IIA (kaltsiydan boshlab) guruhlarining metall gidroksidlari, masalan, NaOH (Kostik natriy), KOH (Kostik kaliy), Ba(OH)2 (Kostik bariy). Ishqorlarning kostik deb nomlanish tarixiy nomi bilan bog'liqdir.
Ishqoriy metallarning juda katta kimyoviy faolligi tufayli ularni uzoq vaqt davomida ajralib olinmadi va shuning uchun ular oddiy moddalar deb hisoblandi. Kostik sodalar murakkab tarkibi haqidagi birinchi taxminlardan birini Lavoize aytdi. Barcha oddiy moddalar oksidlanishi mumkin bo'lgan nazariyasiga asoslanib, Lavoize ishqoriy metallarni allaqachon oksidlangan murakkab moddalar deb qaror qildi. Biroq, bu faqat Devi tomonidan XIX asrning boshlarida elektrokimyoviy usilni qo'llashdan keyin tasdiqlangan.
Ishqorlarga misollar va ishqorlar formulasi
- LiOH – Litey gidroksidi
- NaOH – Natriy gidroksidi
- KOH – Kaliy gidroksidi
- RbOH – Rubidiy gidroksidi
- CsOH – Siziy gidroksidi
- Ca(OH)2 – Kaltsiy gidroksidi
- Sr(OH)2 – Stronsiy gidroksidi
- Ba(OH)2 – Bariy gidroksidi
Ishqorlarning olinishi
Suvda eriydigan ishqorlar turli yo'llar bilan olinadi.
Ishqoriy va ishqoriy yer metallar gidroksidlari, metal tuzlari eritmalarini elektrolizlaah yo'li bilan olinadi.
Ishqoriy metall xloridlarini elektroliz qilish yoki metall oksidlariga suv ta'siri bilan olinadi.
Oddiy metallning suv bilan o'zaro ta'siri natijasida:
Ba + 2H2O → Ba (OH)2 + H2
Ishqorlar oksidning suv bilan o'zaro ta'siri natijasida olinadi:
Na2O + H2O → 2NaOH
Ishqorlarning tuzlar bilan o'zaro ta'siri natijasida erimaydigan asoslar olinadi:
CuSO4 + 2NaOH → Cu(OH)2↓ + Na2S 4
Ishqorlar jadvali
| Reaksiyalar | Nima hosil bo'ladi | Misollari |
| Kislotalar bilan | Tuz va suv. Erimaydigan asoslar faqat eruvchan kislotalar bilan o'zaro ta'sir qiladi | Cu (OH) 2 ↓ + H 2 SO 4 → CuSO 4 + 2H 2 O |
| Yuqori haroratning parchalanishi | Metall oksidi va suv | 2Fe (OH) 3 → Fe 2 O 3 + 3H 2 O |
| Kislota oksidlari bilan (ishqorlar reaksiyaga kirishadi) | Tuz | NaOH + CO 2 → NaHCO 3 |
| Metall bo'lmaganlar bilan (gidroksidi kiradi) | Tuz va vodorod | 2NaOH + Si + H 2 O → Na 2 SiO 3 + H 2 ↑ |
| Tuzlar bilan almashinish | Gidroksid va tuz | Ba (OH) 2 + Na 2 SO 4 → 2NaOH + BaSO 4 ↓ |
| Ba'zi metallar bilan ishqorlar | Murakkab tuz va vodorod | 2Al + 2NaOH + 6H 2 O → 2Na [Al (OH) 4 ] + 3H 2 ↑ |
Ishqorlar kimyo
Ishqorlar turli sanoat va tibbiyotda keng qo'llaniladi: baliq etishtirishda va o'g'it sifatida suv havzalarini dezinfektsiya qilish uchun, batareyalar uchun elektrolit sifatida. Hozir kunda ishqorlarga bo'lgsn talab oshib bormoqd, chunkin kundan kunga batareyalarga bo'lgan talab oshmoqda. So'ngibyilarda litiy batareyalar bo'lgan extij sezilarli darada ordi. Ishqorlar kimyo sohasida o'rni yildan yilga oshib boryabdi.
Eng ko'p beriladigan savollar?
Ishqorlar deb nimaga aytiladi -- ishqorlar deb suvda yaxshi eriydigan asoslarga aytiladi. Ular ishqoriy va ishqoriy yer metallari kiradi.
Suvda eriydigan ishqorlar -- barcha ishqorlar suvda yaxshi eriydi.
O'yuvchi ishqorlar -- bazi ishqorlar o'yuvchi hosaga ega bo'ldi. Misol uchun NaOH, KOH.