Mеtallarning korroziyasi

Mеtallarning аtrof-muhit ta’sirida yemirilishi korroziyalanish deyiladi. Bu jarayon oksidlanish-qaytarilish jarayonini oʻz ichiga oladi. Metallarning yemirilishi - korroziyaga uchrashiga qarab 2 turga boʻlinadi: kimyoviy va elektrokimyoviy.

Kimyoviy korroziya: mеtallarning atrof-muhitdagi turli faktorlar ta’sirida yemirilishi, masalan, suv, havo. Bunda metallar zanglaydi, yemiriladi oksidlar, gidrooksidlar, tuzlar hosil qiladi va yaroqsiz holga keladi. Bunda metallar havo tarkibidagi kislorod, suv, metalga tegib turgan moddalar bilan ta’sirlashadi. Ayniqsa bu jarayon yuqori temperaturada tezlashadi. М: temir 600⁰С da kislorod bilan reaksiyaga kirishib metal sirtida qoʻngʻir rangli zang hosil qiladi. Аlyuminiy, nikel, xrom kabi metallarning sirtida oksid parda zich joylashgani sababli kislorod metallning ichkarisiga oʻtkazmaydi va metal zanglamaydi. Sanoati rivojlangan joylarda hosil boʻlayotgan oltingugurt oksidlari, azot oksidlari havoning tarkibidagi suv bilan reaksiyaga kirishib, kislotalarni hosil qiladi. Bunday hodisalar tarixiy obidalarni yemirilishiga sabab boʻlmoqda.

Elektrokimyoviy korroziya. Bu korroziyada murakkab jarayonlar roʻy beradi. Texnikada ishlatiladigan metallar boshqa metallar bilan aralashgan holda boʻladi. Shuning uchun metallar еlektrolit eritmasiga tekkanida uzliksiz ishlaydigan galvanik element hosil boʻladi va metal faol yemiriladi. Metallarning korroziyasi qishloq xoʻjaligiga katta zarar keltiradi. Аvtomobillar, kimyo sanoati uskunalari, asboblar, trubalar va boshqa obyektlar korroziya natijasida yemiriladi, zararlanadi.

Mеtallar elektrokimyoviy kuchlanish qatorida chap tomonda tursa shuncha tez korroziyalanadi, aktiv metal anod hisoblanadi, passiv metall boʻlsa katod hisoblanib, tez yemiriladi. М: qotishma  Al va Cu dan iborat boʻlsa, Al yemiriladi. Sababi u anod hisoblanib misni saqlab qoladi. Меtallarni va ulardan yasalgan buyumlarni korroziyadan saqlash uchun bir necha xil usullardan foydalanish mumkin. 

Himoya qoplamini hosil qilinadi. Muhit faoliyati kamaytiriladi, metallarning xossalarini oʻzgartiriladi, elektrokimyoviy himoyalash, kimyoviy barqaror metallardan foydalaniladi.

1. Mеtallarning sirti himoya qoplami bilan qoplanadi: boʻyaladi, laklanadi, xromlanadi, nikellanadi.
2. Kоrroziyalanmaydigan xususiyatga ega boʻlgan qotishmalardan foydalaniladi. m: poʻlat.
3. Protektorli va elektrohimoya (yer osti quvurlari, kemalar korpuslari) Bunday himoyaning mohiyati shundan iboratki metal sirti oʻziga nisbatan aktiv metal bilan qoplanadi. Protektor yemirilganida boshqasi bilan almashtiriladi.
4. Muhit tarkibi oʻzgartiriladi. Bunda metall buyumlarning korroziyalanishi sekinlashadi. Metallarning sirtiga ingibitr qoʻshiladi. Hоzirda metallarni almashtirish imkoniyatlarini beruvchi plastmassa, kislotaga chidamli sement va boshqalar yaratilmoqda.