Vodorod izotoplari haqida
Vodorod ( H ) (standart atom og'irligi: 1,00794) uchta tabiiy izotopga ega 1H, 2H va 3H. Boshqalar esa sintez qilinadigan, lekin tabiatda kuzatilmaydigan o'ta beqaror yadrolarga ega ( 4H dan 7H gacha).
Bugungi kunda faqat vodorod elementining izotoplari turli nomlar bilan ataladi. (Radioaktivlikni o'rganish jarayonida turli xil radioaktiv izotoplar nomlanadi, lekin bunday nomlar uzoq vaqt davomida ishlatilmaydi). Belgilari D va T ( 2H va 3H oʻrniga ) boʻlgan izotoplar baʼzan deyteriy va tritiy deb ataladi. IUPACga a'zo mamlakatlarda bunday foydalanish keng tarqalgan emas.
Mavzuga doir maqolalar
Vodorodning tabiatda eng keng tarqalgan izotopi protiy 1H (99,984%). Vodorodning yana bir izotopi deyteriy 2H (yoki D) tabiatda kam tarqalganligiga (0,0156%) qaramay, kimyoviy tadqiqotlarda nihoyatda muhim rol o'ynaydi. Misol uchun, deyteriy o'z ichiga olgan birikmalar yadro magnit-rezonans (YMR) spektroskopiyasida qo'llaniladi.
Vodorodning eng keng tarqalgan izotoplarining uchinchisi, tritiy T yoki 3H deb atalgan, radioaktivdir , yarim yemirilish davri 12,3 yil. Boshqa barcha radioizotoplar qisqa yarim umrga ega, bu millisekunddan kamroqdir.
| Nuklid belgisi | Nomi | Z(p) | N(n) | Izotop massasi | Yarim yemirilish davri (T1/2) | Parchalanish kanali | Parchalanish mahsuloti | Yadroning spini va pariteti |
| 1H | Protiy | 1 | 0 | 1,007825031898(14) | Barqaror | 1/2+ | ||
| 2H | Deyteriy | 1 | 1 | 2,014101777844(15) | Barqaror | 1+ | ||
| 3H | Deyteriy | 1 | 2 | 3,016049281320(81) | 12,32(2) лет | β− | 3He | 1/2+ |
| 4H | Kvadriliy | 1 | 3 | 4,02643(11) | 1,39⋅10−22 с | n | 3H | 2− |
| 5H | Pentiy | 1 | 4 | 5,03531(10) | 8,6⋅10−23 с | 2n | 3H | (1/2+) |
| 6H | Sekstiriy | 1 | 5 | 6,04496(27) | 2,94⋅10−22 с | 3n | 3H | 2− |
| 7H | Septeriy | 1 | 6 | 7,05275(108)# | 6,52⋅10−22 с | 4n | 3H | 1/2+ |