Suvning ion ko'paytmasi – pH haqida

Suvning ion ko'paytmasi

Suv juda kuchsiz elektrolit bo'lsa ham oz miqdorda dissotsilanadi. Bu jarayon qaytar xususiyatga ega bo'ladi:

2H₂O ⇄ H3O⁺ + OH^-

yoki sodda ko‘rinishda H₂O ⇄ H⁺ + OH^- ", shu sababli bu jarayon uchun muvozanat konstantasi

K_H2O qiymati 22 °C da 1,8*10^-16 ga teng ekanligi tajribalarda aniqlangan.

1000 ml suvdagi dissotsilanmagan suv molekulalarining modda miqdori [H₂O] = 1000/18=55,56 mol kat­taligini yuqoridagi formulaga qo‘ysak

yoki K =[H⁺][OH^-] =1,8 •10^-16 • 55,56= 1 •10^-14 ni olamiz.

[H⁺][OH^-] ni suv­ning ion ko'paytmasi deb ataladi va uning qiymati faqat temperaturaga bog'liq: 0°C da 1,14*10^-15 dan 100 °C da 5,9*10^-13 gacha (518 marta) ortadi. Suvga kislota qo‘shilganda [H⁺] ionlar konsentratsiyasi ortadi, (HO^-] ion­lari miqdori kamayadi, lekin ular ko‘paytmasi uchun toza suvdagi qiymati saqlanib qoladi.

Masalan, eritmada [H⁺]=1* 10^-3 mol/l bo‘lsa, unda [HO^-] konsentratsiyasi

Vodorod ko‘rsatkich pH

Manfiy darajali qiymatlar bilan hisoblar olib borish noqulay bo‘lganligi sababli [H⁺] konsentratsiyasini manfiy logarifmi orqali vodorod ko‘rsatkich (pH)ni qo'lashga kelishilgan:

-lg [H⁺] = pH

[HO^-] konsentratsiyasi uchun pOH ishlatiladi. Har doim pH +pOH= 14 ga teng bo'ladi.

Turli eritmalarning pH va pOH qiymatlarini quyidagi jadval yordamida aks ettirish qulay:

H+ ning konsentratsiyasi	pH	OH− ning konsentratsiyasi	pOH
100	0	10−14	14
10−1	1	10−13	13
10−2	2	10−12	12
10−3	3	10−11	11
10−4	4	10−10	10
10−5	5	10−9	9
10−6	6	10−8	8
10−7	7	10−7	7
10−8	8	10−6	6
10−9	9	10−5	5
10−10	10	10−4	4
10−11	11	10−3	3
10−12	12	10−2	2
10−13	13	10−1	1
10−14	14	100	0