Kovalent radius

Kimyada kovalent radius-bu elementning atom yadrolari orasidagi kovalent bog'lanishni hosil qiluvchi "yarim" masofa. Kovalent radiusning qiymati oddiy moddaning kristalidagi eng qisqa atomlararo masofaning yarmiga teng qabul qilinadi. Boshqacha qilib aytadigan bo'lsak, agar biz kovalent bog'langan kristall hosil qiluvchi element atomlarini X bilan belgilasak, u holda galogenlar uchun kovalent radius X2 molekulasida bog'lanish uzunligining yarmi, oltingugurt va selen uchun – X8 dagi bog'lanish uzunligining yarmi, uglerod va kremniy uchun esa olmos va kremniy kristallaridagi eng qisqa atomlararo masofaning yarmiga teng deb qabul qilinadi.
Kovalenti radius yadro yaqinidagi elektron zichligi taqsimotini tavsiflaydi va elektron zichligi taqsimotining boshqa xususiyatlariga yaqin (Van der Vaals radiusi, vodorod atomi uchun Bor radiusi va boshqalar).
Kovalent radiuslarning yig'indisi ikkita atom orasidagi kovalent bog'lanish uzunligiga teng bo'lishi kerak, R (AB) = R (A) + R (B).
Kovalent radius jadvali
Jadvaldagi qiymatlar Kembrij strukturaviy ma'lumotlar bazasidan olingan eksperimental ravishda 228000 dan ortiq uzunlikdagi statistik tahlilga asoslangan. Qavsdagi raqamlar oxirgi muhim raqamning birlikdagi taxminiy standart og'ishidir. Ushbu moslik uglerod, azot va kislorodning kovalent radiusi uchun oldindan belgilangan qiymatlarga bog'liq.
Pikometrlarda kovalent radiuslari
| H | He | |||||||||||||||||
| 1 | 2 | |||||||||||||||||
| 31(5) | 28 | |||||||||||||||||
| Li | Be | B | C | N | O | F | Ne | |||||||||||
| 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | |||||||||||
| 128(7) | 96(3) | 84(3) | sp3 76(1)sp2 73(2)sp 69(1) | 71(1) | 66(2) | 57(3) | 58 | |||||||||||
| Na | Mg | Al | Si | P | S | Cl | Ar | |||||||||||
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | |||||||||||
| 166(9) | 141(7) | 121(4) | 111(2) | 107(3) | 105(3) | 102(4) | 106(10) | |||||||||||
| K | Ca | Sc | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr | |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 36 | |
| 203(12) | 176(10) | 170(7) | 160(8) | 153(8) | 139(5) | l.s. 139(5)h.s. 161(8) | l.s. 132(3)h.s. 152(6) | l.s. 126(3)h.s. 150(7) | 124(4) | 132(4) | 122(4) | 122(3) | 120(4) | 119(4) | 120(4) | 120(3) | 116(4) | |
| Rb | Sr | Y | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe | |
| 37 | 38 | 39 | 40 | 41 | 42 | 43 | 44 | 45 | 46 | 47 | 48 | 49 | 50 | 51 | 52 | 53 | 54 | |
| 220(9) | 195(10) | 190(7) | 175(7) | 164(6) | 154(5) | 147(7) | 146(7) | 142(7) | 139(6) | 145(5) | 144(9) | 142(5) | 139(4) | 139(5) | 138(4) | 139(3) | 140(9) | |
| Cs | Ba | La | Lu | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn |
| 55 | 56 | 71 | 72 | 73 | 74 | 75 | 76 | 77 | 78 | 79 | 80 | 81 | 82 | 83 | 84 | 85 | 86 | |
| 244(11) | 215(11) | 187(8) | 175(10) | 170(8) | 162(7) | 151(7) | 144(4) | 141(6) | 136(5) | 136(6) | 132(5) | 145(7) | 146(5) | 148(4) | 140(4) | 150 | 150 | |
| Fr | Ra | Ac | ||||||||||||||||
| 87 | 88 | |||||||||||||||||
| 260 | 221(2) | |||||||||||||||||
| La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | |||||
| 57 | 58 | 59 | 60 | 61 | 62 | 63 | 64 | 65 | 66 | 67 | 68 | 69 | 70 | |||||
| 207(8) | 204(9) | 203(7) | 201(6) | 199 | 198(8) | 198(6) | 196(6) | 194(5) | 192(7) | 192(7) | 189(6) | 190(10) | 187(8) | |||||
| Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | |||||||||||
| 89 | 90 | 91 | 92 | 93 | 94 | 95 | 96 | |||||||||||
| 215 | 206(6) | 200 | 196(7) | 190(1) | 187(1) | 180(6) | 169(3) |