Analitik kimyo fani haqida malumot
Analitik kimyo kimyoviy analizning usul va vositalarini yaratadigan, moddalarni analiz qilish uchun zaruriy usullar bilan taʼminlaydigan, sanoat, atrof-muhit va sog‘liqni saqlashda muhim ahamiyatga ega bo‘lgan fan hisoblanadi. Kimyogar-analitik mavjud analiz usullarini takomillashtirish, yangi analiz usullarini yaratish, ularni nazariy asoslash, turli analitik asboblar, reaktivlar, shu jumladan, etalon namunalar yaratish, yaratilgan analiz usullarining imkoniyatlarini kengaytirish, ularning aniqligi, sezgirligi va selektivligini taʼminlash, usullarni avtomatlashtirish va boshqalarni amalga oshira bilishi kerak.
Yangi analitik usullar yaratish uchun bugungi kunda faqat kimyoviy bilimlar yetarli emas, zamonaviy kimyogar-analitik fizika, biologiya, matematika, informatika singari fanlarni mukammal bilishi zarur. Bundan tashqari kompyuter texnika va texnologiyasini chuqur o‘zlashtirgan bo‘lishi kerak.
Fanning rivojlanish tarixida analitik kimyo uzoq tarixiy yo‘lni bosib o‘tdi. Bugungi analitik kimyo kimyoning muhim bir tarmog‘i sifatida rivojlanib kelmoqda.
Analitik kimyo - moddalarning kimyoviy tarkibi va tuzilishini aniqlash uchun qo‘llaniladigan, analiz usullari va vositalari haqidagi fandir. Analiz usullari va vositalari doimo o‘zgarib turadigan, yangi yondoshuvlardan foydalanadigan, har qanday kuzatishni asosiy deb bilgan fan sohasidir. Shu negizda analitik kimyoning nazariy masalalari qarab chiqilishi mumkin.
Analitik kimyoni o'rganish uchun qaysi fanlarni bilish kerak
Xususan, analitik kimyo sohasida ishlash uchun quyidagi fanlarni yaxshi bilish zarur:
- Kimyoning asosiy tamoyillari va kimyoviy reaksiyalar: atomlar, molekulalar, elementlar, birikmalar, kislota-asos kimyosi, termodinamika, kinetika va boshqalar.
- Kimyoviy tahlil usullari: gravimetriya, titrimetriya, spektroskopik usullar, xromatografik usullar, elektrokimyo va boshqalar.
- Sifat nazorati: tahlil natijalarining aniqligi va ishonchliligini ta'minlash uchun sifat nazorati texnikasi va usullari
- Statistika: ma'lumotlarni to'g'ri tahlil qilish va talqin qilish uchun asosiy statistik masalalar
- Laboratoriya xavfsizligi: kimyoviy moddalarni xavfsiz ishlatish, saqlash va yo'q qilish bo'yicha bilim va amaliyotlar
- Kompyuter ko'nikmalari: asosiy kompyuter qobiliyatlari va ma'lumotlarni qayta ishlash, tahlil qilish va hisobot berish uchun dasturiy ta'minot.
Bundan tashqari, analitik kimyoda ishlash uchun muammoni yechish ko'nikmalari, tadqiqot o'tkazish qobiliyati va diqqat bilan o'rganish odati ham muhimdir.
O‘zbekistonda analitik kimyo
O‘zbekiston analitik kimyo sohasida yuqori darajada rivojlangan davlatdir. Analitik kimyo ilovalari farmatsevtika, oziq-ovqat, atrof-muhit, energetika va neft kimyosi kabi sohalarda keng qo'llaniladi.
Oʻzbekistonda analitik kimyo sohasida ilmiy-tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlari oliy oʻquv yurtlari va ilmiy-tadqiqot institutlarida olib boriladi. O‘zbekiston Milliy Fanlar Akademiyasining ko‘pgina bo‘limlari analitik kimyo bo‘yicha ilmiy tadqiqotlar olib bormoqda.
Bundan tashqari, mamlakatimizdagi ko‘plab xususiy sektor tashkilotlari analitik kimyo usullaridan foydalangan holda ishlab chiqarish va sifat nazorati jarayonlarini optimallashtirishmoqda.
O‘zbekiston xalqaro miqyosda ham analitik kimyo sohasida faoliyat yuritadi. Masalan, mamlakatimizdagi ayrim laboratoriyalar ISO 17025 akkreditatsiyasiga ega va xalqaro sifat standartlari asosida ishlaydi.